Dobrostan psa nie zależy wyłącznie od jakości karmy, liczby spacerów czy dostępu do opieki weterynaryjnej. Równie ważne jest to, jak zwierzę doświadcza codziennego życia: czy potrafi odpoczywać, czuje się bezpiecznie, ma możliwość dokonywania wyborów i radzenia sobie z otaczającym je światem. Najnowsze badanie opublikowane w czasopiśmie „Animals” przypomina, dlaczego ocena dobrostanu wymaga spojrzenia na psa z kilku perspektyw jednocześnie.

Dobre warunki życia nie zawsze oznaczają dobry dobrostan

Wyobraźmy sobie psa, który mieszka w przestronnym domu, otrzymuje wysokiej jakości karmę, regularnie odwiedza lekarza weterynarii i codziennie wychodzi na spacery. Z perspektywy opiekuna wszystko wydaje się prawidłowe.

Jednocześnie ten sam pies może mieć trudności z odpoczynkiem, reagować silnym napięciem na dźwięki dobiegające z klatki schodowej, obawiać się mijanych psów lub nie radzić sobie z nieobecnością domowników.

Czy możemy wówczas powiedzieć, że jego dobrostan jest wysoki?

Odpowiedź nie jest tak oczywista, jak mogłoby się wydawać. Zapewnienie odpowiednich warunków życia jest niezwykle ważne, ale nie daje jeszcze pełnego obrazu tego, jak zwierzę funkcjonuje i czego doświadcza.

Współczesna nauka o dobrostanie zwierząt coraz wyraźniej podkreśla, że nie wystarczy oceniać wyłącznie warunków środowiskowych i zdrowia fizycznego. Należy również uwzględniać zachowanie, możliwości realizowania naturalnych potrzeb oraz prawdopodobne doświadczenia emocjonalne zwierzęcia.

Co sprawdzili naukowcy z Korei Południowej?

11 listopada 2026 roku w czasopiśmie naukowym „Animals” ukazała się praca Yeonhwy Choi, Jeongika Lee i Hyejin Kang poświęcona wielowymiarowej ocenie dobrostanu psów towarzyszących.

Badacze postanowili opracować kwestionariusz, który umożliwiłby opiekunom bardziej systematyczne przyjrzenie się codziennemu funkcjonowaniu swoich psów.

W badaniu wzięło udział 206 opiekunów z Korei Południowej, spośród których 140 ukończyło cały kwestionariusz. Narzędzie obejmowało 86 pytań dotyczących czterech obszarów:

Środowiska życia – warunków, w których pies przebywa na co dzień.
Zdrowia fizycznego – kondycji organizmu i obserwowanych problemów zdrowotnych.
Zachowania i stanu psychicznego – reakcji behawioralnych oraz wskaźników mogących świadczyć o doświadczeniach emocjonalnych.
Praktyk opiekuńczych – sposobu organizowania codziennej opieki i zaspokajania potrzeb zwierzęcia.

Warto zaznaczyć, że badanie opierało się na odpowiedziach samych opiekunów. Naukowcy nie przeprowadzali niezależnych obserwacji psów ani badań weterynaryjnych pozwalających zweryfikować deklaracje uczestników.

Było to zatem badanie wstępne, którego główną wartością jest próba uporządkowania różnych wymiarów dobrostanu, a nie opracowanie gotowego narzędzia diagnostycznego.

Co pokazały wyniki?

Najwyższy średni wynik uzyskał obszar związany ze środowiskiem życia psa – 92,22 punktu w skali przeliczonej do 100. Niższy wynik odnotowano w obszarze zdrowia fizycznego – 89,68, a następnie praktyk opiekuńczych – 86,61.

Najniższy średni wynik, wynoszący 80,07, dotyczył zachowania i stanu psychicznego.

Różnica ta jest interesująca, ale wymaga ostrożnej interpretacji.

Poszczególne domeny obejmowały różne zagadnienia, odmienne liczby pytań i nie zostały zwalidowane jako bezpośrednio porównywalne miary dobrostanu. Nie możemy więc na tej podstawie stwierdzić, że badane psy miały obiektywnie gorszy dobrostan psychiczny niż warunki środowiskowe.

Wyniki zwracają jednak uwagę na ważny problem: korzystne warunki życia deklarowane przez opiekuna nie muszą iść w parze z równie korzystną oceną zachowania i funkcjonowania emocjonalnego psa.

Badacze nie wykazali również istotnych statystycznie różnic w ogólnym indeksie ani wynikach poszczególnych domen między zwykłymi opiekunami a osobami posiadającymi kwalifikacje związane ze szkoleniem psów lub interwencjami z udziałem zwierząt.

Nie oznacza to, że wiedza specjalistyczna nie ma znaczenia. Wynik ten pokazuje jedynie, że w tej konkretnej próbie i przy zastosowanej metodzie nie wykazano przewagi jednej grupy nad drugą.

Dlaczego nie warto sprowadzać dobrostanu do jednej liczby?

Jednym z najbardziej interesujących aspektów tej publikacji jest próba stworzenia zbiorczego indeksu dobrostanu.

Takie rozwiązanie może wydawać się atrakcyjne. Jedna liczba pozwala szybko porównać wyniki, obserwować zmiany i przedstawić złożone zagadnienie w prosty sposób.

Problem pojawia się jednak wtedy, gdy różne obszary funkcjonowania zwierzęcia zostają połączone w jeden wynik.

Wyobraźmy sobie psa, który ma znakomite warunki mieszkaniowe, prawidłowe żywienie i regularną opiekę zdrowotną, ale codziennie doświadcza silnego lęku podczas samotnego pozostawania w domu.

Wysokie oceny pierwszych obszarów mogłyby podwyższyć jego wynik zbiorczy, mimo że problem emocjonalny pozostaje istotnym obciążeniem.

Właśnie dlatego w praktyce behawioralnej znacznie większą wartość może mieć analiza poszczególnych obszarów niż ich matematyczna suma.

Istotne jest również rozróżnienie dwóch rzeczy: tego, co opiekun zapewnia psu, oraz tego, jak pies rzeczywiście funkcjonuje w zapewnionych mu warunkach.

Są to zagadnienia wzajemnie powiązane, ale nie tożsame.

Długi spacer nie musi oznaczać wartościowej eksploracji, jeżeli przez większość czasu pies doświadcza silnego napięcia. Wygodne legowisko nie gwarantuje regenerującego odpoczynku, jeżeli zwierzę pozostaje w ciągłej gotowości do reagowania na bodźce.

Podobnie obecność opiekuna przez większość dnia nie musi automatycznie oznaczać, że pies potrafi samodzielnie odpoczywać i dobrze radzi sobie z krótkimi okresami rozłąki.

Dobrostan to również możliwość wpływania na własne otoczenie

W ocenie dobrostanu szczególnie ważne jest uwzględnianie możliwości dokonywania wyborów i sprawowania pewnej kontroli nad codziennymi doświadczeniami.

Pies, który może oddalić się od niepokojącego bodźca, wybrać miejsce odpoczynku, swobodnie eksplorować otoczenie lub zrezygnować z kontaktu, ma inne możliwości regulowania swojego zachowania niż zwierzę pozbawione takich opcji.

Nie oznacza to oczywiście, że pies powinien samodzielnie decydować o wszystkich aspektach życia. Chodzi raczej o zapewnienie mu odpowiedniej przewidywalności, bezpieczeństwa oraz możliwości wpływania na sytuacje, które bezpośrednio go dotyczą.

W praktyce behawioralnej obserwujemy, że dwa psy żyjące w bardzo podobnych warunkach mogą funkcjonować zupełnie inaczej. Różnią się historią doświadczeń, stanem zdrowia, wrażliwością na bodźce, sposobami radzenia sobie z trudnościami i indywidualnymi potrzebami.

Dlatego nie istnieje jeden uniwersalny zestaw warunków, który automatycznie zapewnia wszystkim psom jednakowo dobry dobrostan.

Jak oceniać dobrostan psa w codziennym życiu?

W pracy z psami warto zadawać pytania wykraczające poza podstawowe informacje dotyczące żywienia, spacerów i opieki zdrowotnej.

Czy pies potrafi odpoczywać w ciągu dnia? Czy jego sen jest regularnie przerywany przez bodźce środowiskowe? Jak reaguje na zmiany w otoczeniu? Czy ma możliwość spokojnego węszenia i eksploracji? Jak szybko wraca do zwykłego zachowania po trudnym doświadczeniu?

Ważne jest również obserwowanie, czy zwierzę ma dostęp do aktywności, które rzeczywiście odpowiadają jego potrzebom, a nie tylko oczekiwaniom człowieka.

Przykładowo pies może codziennie pokonywać wiele kilometrów, ale jeśli spacery odbywają się w środowisku wywołującym silny lęk, zwiększanie ich długości niekoniecznie poprawi jego dobrostan.

Podobnie intensywne zabawy nie zawsze będą korzystne dla psa, który ma trudności z obniżaniem pobudzenia i regeneracją.

W takich sytuacjach istotniejsza od liczby aktywności może okazać się ich jakość, przewidywalność oraz możliwość odpoczynku.

Warto przy tym pamiętać, że pojedyncze zachowanie rzadko pozwala jednoznacznie ocenić stan emocjonalny zwierzęcia. Szczekanie, dyszenie, przemieszczanie się czy wycofanie mogą mieć różne przyczyny. Ich interpretacja wymaga uwzględnienia kontekstu, zdrowia i całego wzorca zachowania.

Co to badanie wnosi do praktyki behawioralnej?

Publikacja Choi i współpracowników nie dostarcza jeszcze zwalidowanego narzędzia do oceny dobrostanu. Nie pozwala również wyznaczać progów, na podstawie których można byłoby uznać, że konkretny pies funkcjonuje dobrze lub źle.

Jej wartość polega przede wszystkim na przypomnieniu, że ocena dobrostanu wymaga systematycznego uwzględniania wielu wzajemnie powiązanych czynników.

Takie podejście jest bliskie założeniom funkcjonalnej analizy zachowania, stosowanej również w mojej praktyce Terapia4Łapy.

Podczas konsultacji nie koncentruję się wyłącznie na zachowaniu, które opiekun określa jako problematyczne. Staram się również ustalić, w jakich warunkach ono występuje, jakie czynniki mogą zwiększać obciążenie zwierzęcia, jak wygląda jego odpoczynek, zdrowie, codzienna aktywność oraz możliwość radzenia sobie z trudnymi sytuacjami.

Przykładowo pies reagujący szczekaniem na inne psy może jednocześnie doświadczać przewlekłych zakłóceń snu, dyskomfortu fizycznego lub nadmiernej liczby trudnych bodźców podczas spacerów.

Skupienie się wyłącznie na ograniczeniu szczekania mogłoby wówczas pominąć czynniki istotne dla jego funkcjonowania.

Z tego względu pierwszym etapem pracy nie zawsze powinien być trening konkretnego zachowania. Niekiedy ważniejsze okazuje się uporządkowanie środowiska, zmniejszenie liczby trudnych doświadczeń, poprawa warunków odpoczynku lub skierowanie psa na dodatkową diagnostykę weterynaryjną.

Nie są to wnioski bezpośrednio potwierdzone przez omawiane badanie, lecz praktyczne konsekwencje szerszego, wielowymiarowego spojrzenia na zachowanie i dobrostan zwierzęcia.

Dobrostan nie jest stanem raz na zawsze osiągniętym

Dobrostan psa nie pozostaje niezmienny przez całe życie.

Wpływają na niego między innymi wiek, zdrowie, relacje społeczne, doświadczenia, zmiany środowiskowe oraz codzienna organizacja życia.

Pies, który przez długi czas dobrze funkcjonował w określonych warunkach, może zacząć doświadczać trudności po przeprowadzce, zmianie rytmu dnia, pojawieniu się nowego domownika lub wystąpieniu bólu.

Dlatego ocena dobrostanu nie powinna być jednorazowym sprawdzianem zakończonym przyznaniem punktów.

Znacznie bardziej użyteczne jest regularne obserwowanie zmian, rozpoznawanie potencjalnych obciążeń oraz dostosowywanie środowiska do aktualnych możliwości i potrzeb zwierzęcia.

Najważniejsze pytanie nie brzmi więc wyłącznie: „Czy zapewniam mojemu psu wszystko, czego potrzebuje?”, ale również: „Skąd wiem, że mój pies rzeczywiście dobrze funkcjonuje w warunkach, które mu zapewniam?”.

To rozróżnienie może stanowić jeden z najważniejszych punktów wyjścia do świadomej, odpowiedzialnej opieki nad psem.

Źródło naukowe

Choi, Y., Lee, J., & Kang, H. (2026). A Preliminary Study of Multidimensional Welfare Assessment and Management Practices in Companion Dogs: Differences According to Owner and Dog Characteristics. Animals, 16(22), 3565.

DOI: https://doi.org/10.3390/ani16223565

Autor opracowania: Szymon Szafratowicz, zoopsycholog, behawiorysta psów i kotówTerapia4Łapy – Wrocław

Czy Twój pies naprawdę ma się dobrze? Dlaczego dobrostan to coś więcej niż pełna miska i wygodne legowisko