A black and white cat sits looking forward.
09 grudnia 2026

Jak dobrać zabawkę dla psa? Styl zabawy, indywidualne preferencje i dobrostan w świetle najnowszych badań

 

Autor: mgr Szymon Szafratowicz – biolog, zoopsycholog, behawiorysta psów i kotów, Terapia4Łapy Wrocław

Data publikacji: 21 listopada 2026 r.

Dlaczego jeden pies potrafi przez kilkanaście minut bawić się szarpakiem, podczas gdy drugi niemal całkowicie go ignoruje? Dlaczego niektóre psy chętnie aportują, ale nie interesują się samodzielną zabawą, a jeszcze inne zdecydowanie bardziej angażują się w rozszarpywanie i manipulowanie przedmiotami?

Wybierając zabawki dla psa, opiekunowie często kierują się popularnością produktu, rekomendacjami innych osób, rasą swojego zwierzęcia lub przekonaniem, że określony rodzaj zabawki powinien zapewnić psu odpowiednią stymulację. Tymczasem coraz większego znaczenia w naukach zajmujących się zachowaniem i dobrostanem zwierząt nabiera indywidualizacja wzbogacania środowiskowego.

Interesujących danych dostarcza opublikowane 19 listopada 2026 roku w czasopiśmie naukowym Animal Welfare badanie R. Sonowal, N. J. Halla oraz A. Stellato, zatytułowane Tailoring toys to dogs’ play interaction style to enhance engagement in owned dogs.

Wyniki tej pracy pozwalają spojrzeć na zabawę psa z nieco innej perspektywy. Być może zamiast zastanawiać się przede wszystkim nad tym, jaką zabawkę kupić psu, powinniśmy częściej zadawać sobie pytanie, co właściwie nasz pies lubi z nią robić.

Zabawa psa jako element dobrostanu zwierzęcia

 

Zabawa stanowi ważny element repertuaru behawioralnego psów domowych. Może uczestniczyć w rozwoju kompetencji społecznych, doskonaleniu koordynacji ruchowej, eksploracji środowiska, uczeniu się oraz budowaniu relacji z człowiekiem.

Nie jest jednak jednorodną kategorią zachowania.

W zależności od kontekstu, indywidualnych predyspozycji oraz aktualnego stanu psychofizycznego zwierzęcia zabawa może obejmować między innymi:

  • pogoń za poruszającym się przedmiotem,

  • chwytanie i przenoszenie przedmiotów,

  • przeciąganie,

  • potrząsanie zdobytym przedmiotem,

  • manipulację przedmiotami,

  • interakcje społeczne z człowiekiem lub innym psem.

Poszczególne formy zabawy mogą różnić się pod względem funkcji, poziomu pobudzenia oraz motywacji zwierzęcia.

Z perspektywy etologicznej istotne jest również to, że niektóre elementy zabawy przedmiotowej mogą przypominać fragmenty sekwencji zachowań łowieckich. Nie oznacza to jednak, że każda zabawa piłką czy szarpakiem jest bezpośrednim przejawem motywacji łowieckiej.

Zabawa jest zjawiskiem znacznie bardziej złożonym, a jej interpretacja wymaga uwzględnienia szerszego kontekstu zachowania psa.

Czy psy mają indywidualne preferencje dotyczące sposobu zabawy?

 

Co sprawdzili naukowcy?

W badaniu Sonowal, Halla i Stellato uczestniczyło 61 psów pozostających pod opieką człowieka.

Celem badaczy było sprawdzenie, czy psy wykazują indywidualne preferencje dotyczące sposobu zabawy oraz czy określone rodzaje zabawek sprzyjają większemu zaangażowaniu w konkretne interakcje.

Przez cztery kolejne dni opiekunowie uczestniczyli w krótkich, ustrukturyzowanych próbach zabawy ze swoimi psami.

Uwzględniono cztery sposoby interakcji:

  • aportowanie,

  • przeciąganie,

  • potrząsanie przedmiotem,

  • samodzielną manipulację przedmiotem.

Wykorzystano cztery rodzaje zabawek: linę, piłkę, patyk oraz zabawkę pluszową.

Próby były nagrywane, a następnie poddawane analizie behawioralnej. Jednym z podstawowych wskaźników zaangażowania psa był czas interakcji z przedmiotem.

Takie podejście pozwoliło badaczom analizować nie tylko zainteresowanie określoną zabawką, ale również zależność między właściwościami przedmiotu a sposobem jego wykorzystywania przez psa.

Wyniki badania – czy rodzaj zabawki rzeczywiście ma znaczenie?

 

Lina nie zawsze jest najlepszą zabawką dla psa

Jednym z ciekawszych wyników badania było wykazanie, że przydatność określonego przedmiotu zależała od rodzaju wykonywanej aktywności.

Lina sprzyjała μεγαλύτεzemu zaangażowaniu w przeciąganie i potrząsanie przedmiotem, natomiast stosunkowo słabo sprawdzała się w przypadku samodzielnej manipulacji.

Wynik ten jest interesujący, ponieważ pokazuje, że ta sama zabawka może mieć zupełnie inną wartość funkcjonalną w zależności od sposobu, w jaki pies ma możliwość jej używania.

Przedmiot nie musi być zatem atrakcyjny sam w sobie. Jego atrakcyjność może wynikać z możliwości działania, jakie oferuje zwierzęciu.

W naukach o zachowaniu podobną zależność opisuje pojęcie afordancji (ang. affordance), odnoszące się do możliwości działania wynikających z relacji między właściwościami środowiska a możliwościami danego organizmu.

W przypadku psa znaczenie może mieć między innymi to, czy przedmiot pozwala na wygodne chwytanie, ściskanie, przeciąganie, przenoszenie lub potrząsanie.

W aportowaniu rodzaj przedmiotu miał mniejsze znaczenie

W przypadku aportowania badacze nie wykazali wyraźnej zależności pomiędzy rodzajem wykorzystanego przedmiotu a poziomem zaangażowania psa.

Może to sugerować, że przynajmniej u części psów istotnym elementem tej aktywności jest sama możliwość pogoni, chwytania oraz uczestniczenia w powtarzalnej interakcji z człowiekiem.

Jest to jednak interpretacja funkcjonalna, a nie mechanizm motywacyjny bezpośrednio potwierdzony w badaniu.

Nie możemy zatem na tej podstawie stwierdzić, że rodzaj zabawki nie ma znaczenia w aportowaniu u konkretnego psa.

Tylko 28% psów wykazało wyraźne preferencje

Szczególnie interesującym wynikiem jest to, że jedynie 17 spośród 61 badanych psów, czyli około 28%, wykazało statystycznie uchwytną preferencję jednego lub kilku sposobów zabawy.

Co oznacza ten wynik?

Przede wszystkim nie wszystkie psy wykazują jednoznaczne i łatwe do zidentyfikowania preferencje dotyczące zabawy.

Nie oznacza to jednak, że pozostałe 72% psów nie miało żadnych preferencji. Mogły być one słabsze, bardziej zależne od kontekstu lub niemożliwe do wykrycia przy zastosowanej metodologii i czasie trwania prób.

W praktyce behawioralnej jest to istotne, ponieważ przestrzega przed zbyt pochopnym przypisywaniem zwierzętom stałych kategorii, takich jak „pies aportujący”, „pies szarpiący” czy „pies niezainteresowany zabawkami”.

Preferencje mogą być elastyczne i zmieniać się wraz z wiekiem, doświadczeniem, stanem zdrowia czy warunkami środowiskowymi.

Dlaczego pies nie chce się bawić zabawkami?

 

W pracy behawioralnej nie traktuję braku zainteresowania zabawką jako wystarczającej informacji o motywacji psa.

Jeżeli pies nie podejmuje proponowanej przez człowieka aktywności, warto zastanowić się, czy rzeczywiście nie ma potrzeby zabawy, czy może sposób jej proponowania nie odpowiada jego aktualnym możliwościom i preferencjom.

Na zainteresowanie zabawą mogą wpływać między innymi:

  • właściwości fizyczne zabawki,

  • sposób prowadzenia interakcji przez opiekuna,

  • intensywność i dynamika ruchu,

  • wcześniejsze doświadczenia psa,

  • poczucie bezpieczeństwa,

  • zmęczenie i niedostateczna regeneracja,

  • aktualny poziom pobudzenia,

  • stan zdrowia i ewentualne dolegliwości bólowe.

Pies, który nie interesuje się piłką, może chętnie podejmować zabawę polegającą na manipulowaniu miękkim przedmiotem. Zwierzę unikające dynamicznego przeciągania może natomiast preferować spokojniejszą interakcję z człowiekiem.

Nie powinniśmy również zwiększać intensywności zabawy za wszelką cenę, próbując wymusić zainteresowanie określonym przedmiotem.

Jeżeli natomiast pies nagle przestaje interesować się aktywnościami, które wcześniej chętnie podejmował, warto rozważyć konsultację z lekarzem weterynarii. Zmiana aktywności i motywacji do zabawy może towarzyszyć problemom zdrowotnym.

Czy większe zaangażowanie w zabawę oznacza lepszy dobrostan psa?

 

To jedno z najważniejszych pytań, jakie należy postawić podczas interpretacji tego badania.

W analizowanej publikacji zaangażowanie oceniano na podstawie czasu kontaktu psa z przedmiotem. Jest to użyteczny i stosunkowo łatwy do obserwacji wskaźnik behawioralny, ale nie stanowi bezpośredniej miary pozytywnego stanu emocjonalnego.

Długotrwała interakcja z zabawką nie musi automatycznie oznaczać, że dana aktywność poprawia dobrostan zwierzęcia.

Pies może intensywnie angażować się w aktywność również w warunkach wysokiego pobudzenia, frustracji czy trudności z jej samodzielnym zakończeniem.

Z perspektywy funkcjonalnej ocena zabawy powinna obejmować nie tylko jej intensywność i czas trwania, ale także jakość zachowania przed interakcją, w trakcie oraz po jej zakończeniu.

Warto zwrócić uwagę na to, czy pies:

  • dobrowolnie inicjuje lub podejmuje zabawę,

  • zachowuje możliwość przerwania aktywności,

  • potrafi zmieniać sposób interakcji,

  • nie wykazuje narastających oznak napięcia i frustracji,

  • po zakończeniu zabawy potrafi powrócić do innych aktywności lub odpoczynku.

Żaden z tych wskaźników interpretowany osobno nie pozwala jednoznacznie określić dobrostanu psa. Ich łączna ocena dostarcza jednak szerszych informacji niż sama długość zabawy.

Duża motywacja do określonej aktywności nie zawsze oznacza, że zwiększanie jej częstotliwości lub intensywności będzie korzystne dla zwierzęcia.

Krytyczna analiza badania – jak silne są dowody naukowe?

 

Publikację Sonowal, Halla i Stellato oceniam jako wartościowe badanie eksploracyjne, dostarczające interesujących informacji na temat indywidualnych różnic w zachowaniach zabawowych psów.

Do mocnych stron pracy należą powtarzane próby, analiza nagrań, dobra zgodność pomiędzy obserwatorami oraz zastosowanie korekty uwzględniającej wielokrotne porównania statystyczne.

Jak każde badanie naukowe, również ta publikacja posiada jednak ograniczenia.

Krótki czas trwania prób

Jednominutowe próby pozwalają na ocenę krótkotrwałego zaangażowania, ale nie dostarczają wystarczających informacji o stabilności preferencji w dłuższej perspektywie.

Nie wiemy zatem, czy pies wykazujący zainteresowanie określonym sposobem zabawy w warunkach badania będzie równie chętnie podejmował tę aktywność po kilku tygodniach.

Wpływ zachowania opiekunów

Zabawa z człowiekiem jest interakcją społeczną.

Sposób poruszania zabawką, dynamika interakcji, umiejętność odczytywania komunikatów psa czy dotychczasowe doświadczenia opiekuna mogą wpływać na poziom zaangażowania zwierzęcia.

Różnice pomiędzy opiekunami stanowią zatem potencjalne źródło zmienności wyników.

Kolejność prezentowania zabawek

Brak pełnej randomizacji kolejności wykorzystywanych przedmiotów utrudnia całkowite wykluczenie wpływu zmęczenia, habituacji, wcześniejszego pobudzenia lub efektu kolejności.

Brak bezpośredniej oceny długoterminowego dobrostanu

Badanie dotyczy przede wszystkim zaangażowania psów w określone formy zabawy.

Nie dostarcza bezpośrednich dowodów na to, że dopasowanie zabawki do indywidualnych preferencji prowadzi do trwałej poprawy dobrostanu, zmniejszenia stresu czy ograniczenia problemów behawioralnych.

Finansowanie badania

W ocenie publikacji należy również uwzględnić finansowanie przez podmiot związany z branżą produktów dla zwierząt.

Samo finansowanie komercyjne nie podważa wiarygodności wyników, ale stanowi element, który powinien być uwzględniony podczas krytycznej oceny potencjalnego konfliktu interesów.

Ogólna ocena jakości dowodów: umiarkowana w odniesieniu do eksploracyjnego pytania o zależność pomiędzy rodzajem zabawki a sposobem interakcji. Niewystarczająca do formułowania wniosków o długoterminowej poprawie dobrostanu psów.

Jak sprawdzić, jaki sposób zabawy preferuje Twój pies?

 

Na podstawie wyników badania można zaproponować opiekunom prostą obserwację preferencji zabawowych, którą można przeprowadzić w warunkach domowych.

Nie jest to standaryzowany test diagnostyczny, lecz sposób na lepsze poznanie indywidualnych preferencji zwierzęcia.

Krok 1. Przygotuj różnorodne przedmioty

Wybierz kilka bezpiecznych zabawek różniących się właściwościami fizycznymi, na przykład miękką zabawkę, szarpak, piłkę oraz przedmiot o odmiennej fakturze.

Dostosuj ich rozmiar i wytrzymałość do psa. Nie wykorzystuj przedmiotów, których fragmenty mogą zostać połknięte lub spowodować uraz.

Krok 2. Zmieniaj sposób proponowania zabawy

Nie ograniczaj się do jednego sposobu wykorzystywania przedmiotu.

Możesz zaproponować spokojne przeciąganie, przenoszenie zabawki, samodzielną manipulację lub krótką pogoń – zależnie od możliwości i zainteresowania psa.

Krok 3. Pozostaw psu możliwość wyboru

Nie zachęcaj psa w sposób uporczywy. Jeżeli odchodzi, przestaje się interesować przedmiotem lub wybiera inną aktywność, pozwól mu zakończyć interakcję.

Możliwość rezygnacji jest równie istotna jak możliwość podjęcia zabawy.

Krok 4. Obserwuj jakość interakcji

Zwróć uwagę nie tylko na to, jak długo pies się bawi, ale również na jego sposób poruszania się, spontaniczność zachowania, ewentualne napięcie oraz zdolność do zakończenia aktywności.

Krok 5. Powtórz obserwację w kolejnych dniach

Nie wyciągaj ostatecznych wniosków na podstawie jednej próby.

Preferencje mogą być zależne od samopoczucia, wcześniejszych aktywności oraz warunków środowiskowych. Powtarzanie obserwacji w różnych dniach i zmienianie kolejności propozycji pozwala ograniczyć wpływ części tych czynników.

Indywidualizacja zabawy w modelu funkcjonalnym Terapia4Łapy

 

W rozwijanym przeze mnie modelu funkcjonalnym Terapia4Łapy wzbogacanie środowiskowe nie jest rozpatrywane wyłącznie w kategoriach dostarczania zwierzęciu kolejnych bodźców.

Istotne jest dostosowanie środowiska oraz proponowanych aktywności do aktualnych możliwości psychofizycznych psa, jego potrzeb, historii doświadczeń i zdolności do regeneracji.

Szczególne znaczenie przypisuję pięciu obszarom:

  • regeneracji i jakości odpoczynku,

  • przewidywalności środowiska,

  • sprawczości i możliwości wyboru,

  • wspierającym codziennym rytuałom,

  • swobodnej eksploracji.

Zabawa może wspierać realizację części tych potrzeb. Nie powinna jednak odbywać się kosztem pozostałych.

W kontekście psów wykazujących trudności z regulacją pobudzenia, nadmierną reaktywność czy zachowania związane z frustracją warto oceniać zarówno atrakcyjność zabawy, jak i jej wpływ na dalsze funkcjonowanie zwierzęcia.

Pies, który bardzo intensywnie angażuje się w aportowanie, ale po zakończeniu aktywności przez długi czas nie potrafi odpocząć, wymaga innego podejścia niż pies, który po kilku minutach zabawy samodzielnie rezygnuje i przechodzi do odpoczynku.

Nie oznacza to, że aportowanie jest szkodliwe. Oznacza natomiast, że jego znaczenie należy oceniać indywidualnie.

Analizowane badanie wspiera zasadność uwzględniania indywidualnych preferencji zabawowych w planowaniu wzbogacania środowiskowego. Nie stanowi natomiast bezpośredniej walidacji całego modelu funkcjonalnego ani jego założeń dotyczących regulacji pobudzenia.

Najczęściej zadawane pytania dotyczące zabawy z psem

 

Jaka zabawka jest najlepsza dla psa?

Nie istnieje jeden rodzaj zabawki odpowiedni dla wszystkich psów. Przy wyborze warto uwzględnić preferowany sposób interakcji, wielkość zwierzęcia, jego stan zdrowia, wcześniejsze doświadczenia oraz bezpieczeństwo przedmiotu.

Czy każdy pies powinien lubić aportowanie?

Nie. Aportowanie jest jedną z wielu możliwych form zabawy. Brak zainteresowania tą aktywnością nie jest sam w sobie oznaką problemu behawioralnego.

Czy przeciąganie szarpaka powoduje agresję u psa?

Nie ma podstaw, aby uznawać prawidłowo prowadzoną zabawę w przeciąganie za uniwersalną przyczynę agresji. Należy jednak uwzględniać indywidualne zachowanie psa, zwłaszcza w przypadku trudności związanych z obroną zasobów, frustracją lub nadmiernym pobudzeniem.

Czy pies powinien mieć stały dostęp do wszystkich zabawek?

Zależy to od bezpieczeństwa przedmiotów oraz indywidualnego zachowania zwierzęcia. Warto zapewnić możliwość wyboru, ale nie wszystkie zabawki nadają się do pozostawiania psu bez nadzoru. Rotacja przedmiotów może być jednym ze sposobów urozmaicania środowiska.

Czy intensywna zabawa może nadmiernie pobudzać psa?

Tak, u części psów intensywne aktywności mogą wiązać się z trudnością w obniżeniu pobudzenia po ich zakończeniu. Znaczenie ma nie tylko rodzaj zabawy, ale również jej czas trwania, dynamika, częstotliwość oraz indywidualne możliwości zwierzęcia.

Podsumowanie

 

Badanie Sonowal, Halla i Stellato stanowi kolejny krok w kierunku bardziej zindywidualizowanego podejścia do wzbogacania środowiskowego psów domowych.

Jego wyniki pokazują, że zaangażowanie psa w zabawę może zależeć nie tylko od rodzaju przedmiotu, ale również od możliwości działania, jakie ten przedmiot oferuje.

Jednocześnie publikacja nie daje podstaw do tworzenia sztywnych kategorii preferencji zabawowych ani do formułowania zaleceń dotyczących konkretnych zabawek dla wszystkich psów.

Z perspektywy biologa i behawiorysty uważam, że jednym z najważniejszych elementów świadomej opieki nad zwierzęciem jest umiejętność obserwowania jego indywidualnych potrzeb, zamiast dopasowywania jego zachowania do naszych oczekiwań.

Warto więc zmienić pytanie z „jaką zabawkę powinien lubić mój pies?” na „jakie możliwości działania mogę zapewnić mojemu psu, aby sam mógł dokonać wyboru?”.

To niewielka zmiana perspektywy, która może mieć duże znaczenie dla jakości codziennych interakcji człowieka ze zwierzęciem.

 

Literatura naukowa

 

  • Sonowal, R., Hall, N. J., Stellato, A. (2026). Tailoring toys to dogs’ play interaction style to enhance engagement in owned dogs. Animal Welfare. https://doi.org/10.1017/awf.2026.10140

  • Mellor, D. J., et al. (2020). The 2020 Five Domains Model: Including Human–Animal Interactions in Assessments of Animal Welfare. Animals, 10(10), 1870. https://doi.org/10.3390/ani10101870

  • Rooney, N. J., Bradshaw, J. W. S., Robinson, I. H. (2000). A comparison of dog–dog and dog–human play behaviour. Applied Animal Behaviour Science, 66(3), 235–248.

  • Burghardt, G. M. (2005). The Genesis of Animal Play: Testing the Limits. MIT Press.

  • Gibson, J. J. (1979). The Ecological Approach to Visual Perception. Houghton Mifflin.

 

O autorze

Mgr Szymon Szafratowicz – biolog, zoopsycholog oraz behawiorysta psów i kotów, założyciel Terapia4Łapy we Wrocławiu. W swojej praktyce wykorzystuje wiedzę z zakresu etologii, biologii zachowania, procesów uczenia się oraz dobrostanu zwierząt. Rozwija autorski model funkcjonalny pracy behawioralnej, uwzględniający indywidualne potrzeby zwierzęcia, jego środowisko oraz możliwości adaptacyjne.

Prowadzi konsultacje behawioralne we Wrocławiu oraz online.

Terapia 4 Łapy – profesjonalne konsultacje behawioralne dla psów i kotów. Pomagam zrozumieć zachowania zwierząt i budować spokojniejsze relacje oparte na empatii i wiedzy.

Logo firmy Terapia4Łapy

Firma

Info

terapia4lapy@gmail.com

tel. 789 591 439

Szymon Szafratowicz

ul. Stanisławowska 47
54-611 Wrocław

NIP 914 152 61 34

© 2026 Terapia4Łapy. Wszelkie prawa zastrzeżone.

terapia4lapy.pl | behawiorysta Wrocław | zoopsycholog Szymon Szafratowicz | terapia behawioralna psów i kotów | koci psycholog | konsultacje stacjonarne i online | psi psycholog | terapia4lapy.booksy.com/a